Verstoort isolement onze waarneming?

Zoals verliefdheid een roze bril geeft, geeft eenzaamheid een sombere, grijze bril. En omdat je de wereld anders (negatiever) waarneemt, reageer je ook anders (negatiever). John Cacioppo was professor in de sociale neurowetenschap aan de universiteit van Chicago. Hij onderzocht hoe eenzame mensen en niet-eenzame mensen lichamelijk reageren op sociale gebeurtenissen. Hij keek daarbij naar hartslag, bloeddruk, pupilrespons en ook naar hormonale gevolgen en naar wat er in de hersenen gebeurt. 

Het idee achter sociale neurowetenschap is dat de mens oorspronkelijk een sociaal wezen is. Om als soort te overleven hadden (en hebben) wij de groep nodig. Als wij als soort niet hadden geleerd om te communiceren en samenwerken liepen we nog steeds in berenvellen rond en waren we nog steeds druk bezig om ieder voor zich steeds opnieuw, het wiel uit te vinden. Als je het zo bekijkt, is eenzaamheid dus een directe bedreiging voor het overleven van de soort. En dan is het ook niet zo gek dat ons lichaam daar op reageert. En, dus ook niet zo gek dat de hele situatie met het corona-virus zo'n grote impact op ons heeft!

Hersenscans 

Cacioppo liet zowel eenzame als niet-eenzame proefpersonen (terwijl ze in een hersenscan lagen) kijken naar beelden van sociale situaties. Bijvoorbeeld een foto van twee ruziënde mensen. Het bleek dat bij mensen die zichzelf eenzaam vonden heel andere lichamelijke processen actief werden. Zo bleek dat het hersendeel dat gaat over empathie bij eenzame mensen minder actief was bij het zien van een ruzie dan bij niet-eenzame mensen. Logisch, want het eenzame brein is gericht op zelfbehoud en niet gericht op anderen.

Eenzaamheid en ons brein

Cacioppo kwam er achter dat eenzaamheid ervoor zorgt dat wij sociale interacties letterlijk negatiever waarnemen dan dat ze bedoeld zijn! Onze sociale antenne is verstoord. Net zoals wij bij verliefdheid degene op wie we verliefd zijn niet meer objectief kunnen beoordelen, kunnen we bij eenzaamheid de mensen om ons heen ook niet meer objectief beoordelen.

Het gevoel van isolement (eenzaamheid) zet lichamelijke processen in gang zet die onze sociale antenne verstoren

Het belangrijkste resultaat van zijn onderzoek was dan ook dat eenzaamheid op individueel niveau leidt tot een verstoorde waarneming van sociale situaties. Die verstoorde waarneming leidt weer tot niet-passende reacties op die sociale situaties. En die niet-passende reactie leidt weer tot verdere eenzaamheid. Iemand die eenzaam is, is bijvoorbeeld gevoeliger voor afwijzing. En door die overgevoeligheid reageren we negatiever dan de situatie rechtvaardigt. En die té negatieve reactie, lokt weer negatieve reacties uit, waardoor een negatieve spiraal in gang wordt gezet!

Conclusie

Door eenzaamheid staat je sociale antenne niet goed afgesteld en daardoor wordt je steeds eenzamer!

Gelukkig weten we dankzij de onderzoeken van Cacioppo ook steeds beter hoe we onze sociale antenne weer goed kunnen afstellen. En daar gaan we de komende dagen dan ook volop mee aan de slag.

Professor John T. Cacioppo

 © Eva Geelen

Lichamelijke gevolgen eenzaamheid

  • Te veel stresshormoon
  • Slechter slapen
  • Hogere bloeddruk
  • Hogere bloedsuikerspiegel
  • Slechter functionerend immuunsysteem
  • Verhoogd risico hartfalen
  • Verhoogd risico kanker
  • Verhoogd risico op ziekten van het brein zoals Alzheimer

Tenslotte kan eenzaamheid leiden tot ziekmakende patronen zoals alcoholisme, over-eten en te veel shoppen.

Meer weten? Kijk in mijn boekje 'Zo stap je uit je eenzaamheid' op blz 27.